بەلەمێکی کۆچبەران بە ڕەنگی ئاڵای کوردستانەوە بەرەو بەریتانیا بەڕێکەوت؛ کاردانەوەی سیاسیی لێکەوتەوە بەلەمێکی تایبەت دروستکراوی کۆچبەران کە بە ڕەنگەکانی سوور، سپی، سەوز و هێمای خۆری ئاڵای کوردستان نەخشێندراوە، لە کەناراوەکانی بەلجیکاوە بەرەو بەریتانیا بەڕێکەوت، ئەمەش کاردانەوەی توندی سیاسیی لە بەریتانیا لێکەوتەوە و وەک ئاماژەیەک بۆ گرووپە قاچاخچییە کوردییەکان لە کەناڵی ئینگلیز لێکدرایەوە. بەپێی زانیارییەکان، بەلەمەکە لە کاتژمێر 3ی بەیانی لە کەناراوێکی نزیک سنووری فەرەنسا بەڕێکەوتووە، لە کاتێکدا شاهێدحاڵێک ڕایگەیاندووە پۆلیسی بەلجیکا لە نزیکەوە وەستاوە و هیچ ڕێگرییەکی لێ نەکردوون، هاوکات کەشتییەکی هێزەکانی پاراستنی سنووری بەریتانیا بە ناوی (BSC Courageous) لە دەریای مانش لە ڕۆژهەڵاتی کالی چاودێریی ڕەوشەکەی کردووە. کریس فیلپ، وەزیری ناوخۆی حکوومەتی سێبەری پارتی پارێزگاران، ڕەخنەی توندی لە حکوومەت گرت و ڕایگەیاند، قاچاخچییە کوردەکان لە ڕێگەی بەکارهێنانی ئەو بەلەمەوە ڕاستەوخۆ گاڵتە بە پلانەکانی حکوومەت دەکەن، داواشی کرد بەریتانیا لە پەیماننامەی ئەوروپی بۆ مافەکانی مرۆڤ دەربچێت تا بتوانێت دەستبەجێ کۆچبەران دیپۆرت بکاتەوە، لە لایەکی دیکەشەوە نایجڵ فەراج، سەرۆکی پارتی ڕیفۆرم، بەرپرسانی فەرەنسا و بەلجیکای بە کەمتەرخەمی تۆمەتبار کرد بەرامبەر بەم دیاردەیە. بەپێی لێدوانی بەرپرسانی ئاژانسی نیشتمانیی تاوان لە بەریتانیا (NCA)، کوردی عێراق و ئەفغانییەکان زۆرترین بەشدارییان لە باندەکانی قاچاخچێتیکردن بە مرۆڤ لە کەناڵی ئینگلیزدا هەیە، لە ساڵی 2024یش دادگای شاری لیلی فەرەنسی سزای 15 ساڵ زیندانیی بەسەر میرخان ڕەسووڵ، سەرۆکی تەمەن 26 ساڵی باندێکی قاچاخچێتی کە زۆربەیان کوردی عێراق بوون سەپاند، کە بە بەرپرسیاری گواستنەوەی 10 هەزار کۆچبەر دادەنران. لە لایەن خۆیەوە گوتەبێژی وەزارەتی ناوخۆی بەریتانیا ڕایگەیاند، هەوڵە هاوبەشەکانیان لەگەڵ هاوبەشە نێودەوڵەتییەکان توانیویەتی ڕێگری لە زیاتر لە 50 هەزار هەوڵی پەڕینەوە بگرێت و دەست بەسەر 1,100 بەلەم و بزوێنەردا بگرێت، هەروەها ژمارەی ئەفسەرانیان لە فەرەنسا زیاد دەکەن بۆ ڕێگریکردن لەم پەڕینەوە مەترسیدارانە.

بەلەمێکی کۆچبەران بە ئاڵای کوردستانەوە دەپەرێتەوە

شەپۆلی ناڕەزایەتییەکان فەڕەنسای گرتەوە؛ لە پاریس و مارسیلیا پێکدادان لە نێوان پۆلیس و خۆپیشاندەران دروستبوو
سەدان هەزار هاووڵاتی لە چەندین شاری فەڕەنسا ڕژانە سەر شەقامەکان بۆ دەربڕینی ناڕەزایەتی دژ بە گرانیی بژێوی ژیان و زیادبوونی جیاوازیی چینایەتی، بەپێی ئاماری وەزارەتی ناوخۆ زیاتر لە 410 هەزار کەس بەشدارییان کردووە، لە کاتێکدا سەندیکاکان ژمارەکە بە دوو هێندە دەخەمڵێنن.
سەرەڕای ئەوەی ڕێپێوانەکان بە شێوەیەکی گشتی ئاشتییانە بەڕێوەچوون، بەڵام لەگەڵ تاریکبوونی شەودا گرژی و پێکدادانی توند لە پاریس، مارسیلیا و چەند شارێکی دیکە لە نێوان گەنجانی دەمامکدار و هێزە ئەمنییەکان سەریهەڵدا، پۆلیسی پاریس گازی فرمێسکڕێژ و ئاوی گەرمی بۆ بڵاوەپێکردنی ناڕازییان بەکارهێنا، لە مارسیلیاش ئاگر لە بەرمیلەکانی خۆڵبەرکردن بەردرا و بەرد و شووشە ئاراستەی هێزەکان کرا، هاوکات چەندین فرۆشگا تاڵان کران.
دەسەڵاتدارانی فەڕەنسا زیاتر لە 70 هەزار پۆلیس و جەندرمەیان لە سەرانسەری وڵاتدا بڵاوە پێکرد و ناوەندی پاریس ڕووبەڕووی دۆخێکی نیمچە کەرەنتین بووەوە، بە جۆرێک دەرگای زیاتر لە 20 وێستگەی میترۆ و مۆزەخانە بەناوبانگەکانی وەک لۆڤەر و ئۆرسای داخران، لۆران نونێز، وەزیری ناوخۆی فەڕەنساش هۆشداری دا لە دروستبوونی گرووپی مەترسیدار لە لایەن چەپڕەوە توندڕەوەکان و تێکدەران لە ناو خۆپیشاندانەکاندا، هاوکات لەگەڵ سەرکێشیی گرووپە ڕاستڕەوەکانیش لە شارەکانی نیس و مۆنپێلیێ.
شەپۆلی ناڕەزایەتییەکان کە لە کێشەی خوێندکارانی ناوەندەکانەوە سەریهەڵداوە، سنوورەکانی فەڕەنسای تێپەڕاندووە و پێکدادانی هاوشێوە لە برۆکسلی پایتەختی بەلجیکا و چەند شارێکی ئیتاڵیا و ئەلبانیاش تۆمار کراوە، لە بەرامبەردا ژان لوک میلانشۆن، سەرکردەی چەپڕەوەکان ڕایگەیاند کە ناڕەزایەتییەکان بەردەوام دەبن تا ئەو کاتەی ماکرۆن بە داواکارییەکانی خەڵکدا دەچێتەوە، خۆپیشاندەرانیش هۆشداری دەدەن لە سەرکوتکاری و هەڵکشانی ڕاستڕەوە توندڕەوەکان.&nbsp;

خۆپیشاندانەکانی فەڕەنسا

واشنتۆن چەندین ساڵە داوا لە ئیلۆن مەسک دەکات خزمەتگوزاریی ستارلینک لە ئۆکرانیا و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەستکاری بکات

ئاژانسی هەواڵی ڕۆیتەرز لە زاری بەرپرسانی پێشووی باڵای ئەمریکاوە ئاشکرای کرد کە ئیدارەکانی بایدن و ترەمپ لە چەندین قۆناغی جیاوازدا ڕاستەوخۆ داوایان لە کۆمپانیای سپەیس ئێکس کردووە خزمەتگوزاریی ئینتەرنێتی مانگی دەستکردی «ستارلینک» لە ناوچە جیاوازەکانی جیهاندا کارا بکات یان بیبڕێت، ئەمەش بە مەبەستی گونجاندنی خزمەتگوزارییەکە لەگەڵ ئامانجە سیاسی و سەربازییەکانی واشنتۆندا.

بەپێی زانیارییەکان، لە سەردەمی سەرۆکایەتیی جۆ بایدندا، کۆشکی سپی داوای لە مەسک کردووە خزمەتگوزارییەکە لە یەمەن و لوبنان ببڕێت تا گرووپە چەکدارەکانی وەک حووسییەکان و حزبوڵڵا نەتوانن بۆ پەیوەندییە سەربازییەکانیان بەکاریبهێنن، لە بەرامبەردا لە ئۆکرانیا کارا کرا بۆ پاڵپشتیی سوپای ئەو وڵاتە، هەروەها لە سەردەمی بایدن و ئیدارەی دۆناڵد ترەمپیشدا لە ساڵانی 2025 و 2026، داوا لە مەسک کراوە ستارلینک بۆ ناڕازییان لە ناوخۆی ئێران بەردەست بکات.

ئەم ئاشکراکردنە هاوکاتە لەگەڵ دروستبوونی گرژی لە نێوان واشنتۆن و کیێڤ، دوای ئەوەی ڤلۆدیمیر زێلێنسکی، سەرۆکی ئۆکرانیا ڕایگەیاند کە هێڵەکانی سیستەمی سەربازیی ستارشیڵد بە ئەنقەست خاوکراونەتەوە و کاریگەریی نەرێنییان لەسەر فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانیان لە بەرەکانی جەنگ دروستکردووە، لە کاتێکدا دۆناڵد ترەمپ ئاماژەی بەوە کردووە کێشەکە چارەسەر دەکات و مەسکیش ڕایگەیاندووە کە کۆنترۆڵی سیستمە سەربازییەکە لە دەستی پنتاگۆن و سەرۆکی ئەمریکادایە.&nbsp;

ناکۆکیەکانی واشنتۆن و مەسک

پاکستان هەوڵەکانی بۆ نێوەندگیری لە نێوان واشنتۆن و تاران چڕ دەکاتەوە
حکوومەتی پاکستان هەوڵە دیپلۆماسییەکانی بۆ نێوەندگیری لە نێوان ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئێران چڕ کردووەتەوە، ئەمەش بە ئامانجی ڕێگریکردن لە پێکدادانی سەربازی و پاراستنی سەقامگیریی ئەمنی و ئابووری لە ناوچەی کەنداو و ڕۆژئاوای ئاسیادا.
ئیسحاق دار، جێگری سەرۆکوەزیران و وەزیری دەرەوەی پاکستان، لە کۆبوونەوەی ئەنجومەنی سەرۆکوەزیرانی ڕێکخراوی هاریکاریی شانگەهای لە شاری دوشەنبەی پایتەختی تاجیکستان ڕایگەیاند کە وڵاتەکەی بەردەوامە لە ئاسانکاری بۆ پەیوەندیی نێوان لایەنە ناکۆکەکان، هاوکات جەختی کردەوە گفتوگۆ و ڕێکاری دیپلۆماسی تاکە بژاردەن بۆ کۆنترۆڵکردنی ئاڵۆزییە هەرێمییەکان و گەیشتن بە چارەسەری ئاشتییانە.
ئەم جووڵە دیپلۆماسییانەی ئیسلامئاباد هاوکاتە لەگەڵ ئامادەکاری بۆ سەردانی فەرماندەی سوپای پاکستان بۆ تاران بە مەبەستی نزیککردنەوەی دیدگاکان و دوورخستنەوەی مەترسیی گرژیی سەربازی، لە بەشێکی دیکەی وتارەکەیدا، وەزیری دەرەوەی پاکستان داوای پتەوکردنی بازرگانی بە دراوی ناوخۆیی لە چوارچێوەی شانگەهای، پاراستنی ئاسایشی وزە و ڕێڕەوە ئاوییەکانی کرد، ئاشکراشی کرد کە پاکستان خوازیارە لە ئابی 2027 میوانداریی لووتکەی سەرکردەکانی ڕێکخراوەکە بکات.&nbsp;

جووڵەی دیپلۆماسیی نوێ لە نێوان واشنتۆن و تاران

وەزارەتی ناوخۆی هەرێم دەنگۆی جێگیرکردنی هێز و درۆنی ئۆکرانی ڕەتدەکاتەوە وەزارەتی ناوخۆی حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە ڕاگەیەندراوێکی فەرمیدا، سەرلەبەری ئەو دەنگۆیانەی ڕەتکردەوە کە باس لە بوونی درۆن یان هێز و یەکەی سەربازیی ئۆکرانی لە خاکی کوردستاندا دەکەن و ڕایگەیاند کە ئەو بانگەشانە لە بنەڕەتدا ناڕاست و بێبنەمان. وەزارەتی ناوخۆ جەختی لەسەر هەڵوێستی بنەڕەتی و نەگۆڕی هەرێمی کوردستان لە پەیڕەوکردنی سیاسەتی بێلایەنی و خۆبەدوورگرتن لە ناکۆکییە هەرێمی و نێودەوڵەتییەکان کردەوە، هاوکات ڕایگەیاند کە هەر هەوڵێک بۆ بەکارهێنانی خاکی کوردستان وەک پێگەیەک بۆ هەر جۆرە جووڵەیەکی سەربازی یان دوژمنکارانە دژ بە هەر وڵاتێک بە تەواوی ڕەتکراوەیە. لە کۆتایی ڕاگەیەندراوەکەدا دووپات کراوەتەوە کە پاراستنی ئاسایش و سەقامگیریی هەرێمی کوردستان لە پێشینەی کارەکاندایە و بە هیچ شێوەیەک ڕێگە بە پەلکێشکردن یان تێوەگلانی کوردستان بۆ ناو ئەو ململانێیانە نادرێت.

وەزارەتی ناوخۆ جەخت لە بێلایەنی دەکاتەوە

ئاڵۆزییەکانی فەڕەنسا ناکۆکی دەخاتە نێوان پاریس و واشنتۆن؛ ترەمپ کۆچبەران تۆمەتبار دەکات و ماکرۆن بە لێدوانی بێمانا ناوی دەبات شەپۆلی خۆپیشاندان، ئاڵۆزی و تاڵانکردنی دوکان و باڵەخانەکان لە فەڕەنسا، ململانێ و کاردانەوەی توندی سیاسیی لەسەر ئاستی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی بەدوای خۆیدا هێناوە، بەتایبەت دوای ئەوەی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا هۆکاری ئاڵۆزییەکانی بۆ پرسی کۆچبەران و سیاسەتی سنوورە کراوەکان گەڕاندەوە. ترەمپ لە لێدوانێکیدا لە کۆشکی سپی ڕایگەیاند کە ئەگەر ئەورووپا سنوورەکانی دانەخات و ئەوانەی خۆپیشاندان دەکەن دەرنەکات ئەوا لەناو دەچێت، هاوکات جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکاش ڕەخنەی لە لیبراڵەکانی ئەورووپا گرت و کۆچبەرانی بە هۆکاری ئاڵۆزییەکان زانی، شرۆڤەکارانیش پێیان وایە کۆمارییەکان ئەم ڕووداوانە وەک کەرەستەیەکی بانگەشەی هەڵبژاردنی نیوەی خولی کۆنگرێس بەکاردەهێنن تا سەرنجەکان لە قەیرانی گرانیی ناوخۆی ئەمریکا دووربخەنەوە کە بەهۆی جەنگی ئێران و بەرزبوونەوەی نرخی وزەوە سەریهەڵداوە. لە بەرامبەردا، ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەڕەنسا لە سەردانەکەیدا بۆ قەتەر ڕەخنەی توندی لە قسەکانی ترەمپ گرت و بە لێدوانی گەمژانە وەسفی کردن، هەروەها جەختی کردەوە هیچ بەڵگەیەک لەسەر دەستێوەردانی دەرەکی لە پشت ناڕەزایەتییەکانەوە نییە، خوێندکارانی ناڕازییش لێدوانەکانی ترەمپیان ڕەتکردەوە و دووپاتیان کردەوە داواکارییەکانی ئەوان پەیوەستە بە کێشەی قوتابخانەکان، کەمکردنەوەی جیاوازیی چینایەتی و گرانیی ژیان. لە کاتێکدا زیاتر لە 2000 کەس لە لایەن پۆلیسی فەڕەنساوە دەستبەسەر کراون کە زۆربەیان مێرمنداڵن و قەدەغەی هاتوچۆی کاتی لە چەندین شار سەپێنراوە، سەرکردەکانی هەنگاریا و پۆڵەنداش هۆشدارییان لە سیاسەتی کۆچبەری داوە، بەڵام دەسەڵاتدارانی فەڕەنسا هێزە چەپڕەوە توندڕەوەکان و تێکدەران بە ئەنجامدانی ئاڵۆزییەکان تۆمەتبار دەکەن نەک کۆچبەران.

ترەمپ: کۆچبەران هۆکاری ئاڵۆزییەکانی فەڕەنسان

هەرێمی تۆسکانا لە ئیتاڵیا دەرگای نیشتەجێبوون بەڕووی بیانییەکاندا دەکاتەوە

دەسەڵاتدارانی هەرێمی تۆسکانا لە ئیتاڵیا ئامادەکاری دەکەن بۆ خستنەکاری قۆناغێکی نوێی بەرنامەی نیشتەجێبوون بۆ ساڵی 2026، بە مەبەستی ڕاکێشانی بیانییەکان و هاووڵاتییان بۆ ئەو ناوچانەی ڕێژەی دانیشتووانیان کەمە و ڕووبەڕووی مەترسیی چۆڵبوون دەبنەوە.

ئەم دەستپێشخەرییە لە چوارچێوەی هەوڵەکانی بەرەنگاربوونەوەی کەمبوونەوەی دانیشتووانە لە ناوچە شاخاوییەکاندا، دوای ئەوەی هەرێمەکە لە کانوونی دووەمی ڕابردوودا ئەنجامەکانی قۆناغی پێشووی ڕاگەیاند، ئێستاش سەرلەنوێ پێداچوونەوە بە مەرج و ڕێکارەکانی پێشکەشکردندا دەکرێت و بڕیارە لە کاتێکی نزیکدا دەرگای وەرگرتنی داواکارییە نوێیەکان بە فەرمی بکرێتەوە.

هەرێمی تۆسکانا کە دەکەوێتە ناوەڕاستی ئیتاڵیا و شاری فلۆرەنسا پایتەختیەتی، بە بێشکەی سەردەمی ڕێنیسانس و یەکێک لە ناوەندە دەوڵەمەندەکانی کولتوور و مێژوو لە ئەوروپا دادەنرێت، کە لە ڕێگەی ئەم بەرنامانەوە دەیەوێت جارێکی دیکە ژیان بۆ گوند و شارۆچکە شاخاوییە مێژووییەکانی بگەڕێنێتەوە.&nbsp;

هەلی نیشتەجێبوون لە شاخەکانی ئیتاڵیا

خۆپیشاندانی سەرتاسەری لە فەرەنسا گۆڕا بۆ پێکدادان و ئاژاوەی توند زیاتر لە 1200 کەس دەستگیر کران
شەپۆلێکی بەرفراوانی ناڕەزایەتی دژی گرانیی بژێوی و کەمبوونەوەی خزمەتگوزارییە گشتییەکان شارەکانی فەرەنسای گرتەوە و پاشان گرژییەکان لە چەندین شوێن تەقینەوە، بەپێی سەرچاوە هەواڵییەکان ئەمە یەکێکە لە توندترین شەپۆلەکانی ئاڵۆزی کە وڵاتەکە لە ماوەی دەیان ساڵی ڕابردوودا بەخۆیەوە بینیبێت. لە کاتێکدا سەدان هەزار کەس لە شارە جیاوازەکاندا بە شێوەیەکی هێمنانە ڕژانە سەر شەقامەکان، گرووپە توندڕەوەکان دەستیان بە بەئامانجگرتنی بینا گشتییەکان، تاڵانکردنی فرۆشگا گەورەکان و هێرشکردنە سەر هێزەکانی پۆلیس کرد.&nbsp;
لە شاری لیمۆژ بینای شارەوانی ئاگری تێبەردرا، لە مارسیلیا خۆپیشاندەرانی دەمامکدار هەڵیانکوتایە سەر بینای شارەوانی و دروشمی توندڕەوییان لەسەر دیوارەکان نووسی، هەروەها لە لیۆنیش نووسینگەی گەشتیاریی شارەکە سووتێنرا. لە پاریس پێکدادانی توند لە نێوان پۆلیس و گەنجانی ناڕازی ڕوویدا و پۆلیس گازی فرمێسکڕێژی بەکارهێنا، لە کاتێکدا ژمارەیەک لە ئاژاوەگێڕان هەوڵی بڕینی کۆگای گەورەی گالێری لافایێتیان دا و ژمارەیەک بانک، فرۆشگای مۆبایلی SFR و براندە بازرگانییەکانی وەک لاکۆست تاڵان کران، هاوکات دەیان ئۆتۆمبێلیش لە شەقامەکاندا سووتێنران.&nbsp;
سێباستیان لێکۆرنۆ، سەرۆکوەزیرانی فەرەنسا پاش سەردانیکردنی ناوچە زیانلێکەوتووەکان ڕایگەیاند کە حکوومەت لە بەرامبەر توندوتیژیدا پاشەکشە ناکات و هێزەکانی چەپی توندڕەو و تاوانبارانی بە دروستکردنی ئەم ئاژاوەیە تۆمەتبار کرد. لێکۆرنۆ هۆشداری دا کە ڕێگە نادەن هیچ لایەنێک پێش هەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی داهاتوو توندوتیژی وەک گەرمکردنی گۆڕەپانەکە بەکاربهێنێت و کارنامەی سیاسیی خۆی بسەپێنێت. سەرۆکوەزیران ئاشکرای کرد کە زیاتر لە 1200 کەس لە سەرتاسەری وڵات دەستگیر کراون و زیاد لە 150 ئەفسەری پۆلیسیش بریندار بوون.&nbsp;
سەبارەت بە ژمارەی بەشداربووان، لۆران نونێز، وەزیری ناوخۆی فەرەنسا بەشداریی نزیکەی 550 هەزار کەسی لە خۆپیشاندانەکاندا ڕاگەیاند، بەڵام سەندیکای کرێکارانی CGT ژمارەی خۆپیشاندەرانی بە زیاتر لە 800 هەزار کەس لەقەڵەم دا. لە هەمان کاتدا ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆک کۆماری فەرەنسا لە پەیامێکدا دووپاتی کردەوە کە سەرجەم ئەوانەی پەنایان بۆ ئاژاوە بردووە سزای یاسایی دەدرێن و جەختی کردەوە لەوەی کە دەوڵەت بە یەکگرتوویی لە بەرامبەر تێکدەراندا دەوەستێتەوە.&nbsp;
ئەم شەپۆلە لە بنەڕەتدا لە مانگی ڕابردووەوە لە ناوچە هەژارنشینەکانی باکووری پاریس بەهۆی کەمیی مامۆستایان و خراپیی ژێرخانی قوتابخانەکان دەستیپێکرد، دواتر فراوان بوو بۆ بزووتنەوەیەکی سەرتاسەری دژی نایەکسانی، گرانیی سووتەمەنی و بەرزبوونەوەی تێچووی بژێوی. بەشێک لە خۆپیشاندەران بە هێلەکی زەردەوە دەرکەوتنەوە کە ناڕەزایەتییەکانی خولی یەکەمی سەرۆکایەتیی ماکرۆنی بیردەهێنایەوە. لە لایەکی دیکەوە، سەندیکاکانی پۆلیس هۆشدارییان دا لەوەی هێزەکانیان لە ژێر پەستانێکی ئەوپەڕی قورسدان و ڕووبەڕووی بۆسە و بەردبارانکردن دەبنەوە، لە کاتێکدا ڕەخنەش لە توندیی ڕێکارەکانی پۆلیس گیراوە، بەتایبەت دوای ئەوەی مێرمنداڵێک دەستێکی لەدەستدا کاتێک ویستی بۆمبێکی دەنگی هەڵبگرێتەوە.&nbsp;
شەپۆلی ناڕەزایەتییەکان لە فەرەنسا بەستراوەتەوە بە ئاڵۆزی لە چەند وڵاتێکی دیکەی ئەوروپاش؛ لە بەلجیکا سەدان گەنج لە برۆکسل بەهۆی تێچووی خوێندنەوە پێکدادانیان لەگەڵ پۆلیس دروستکرد، لە پورتوگال دەیان هەزار کەس لە لیسبۆن دژی دووهێندەبوونی نرخی خانوبەرە ڕژانە سەر شەقام، لە ئیتاڵیا پۆلیس لە میلانۆ و بۆلۆنیا گازی فرمێسکڕێژ و ئاوی بۆ بڵاوەپێکردنی خۆپیشاندەران بەکارهێنا، هەروەها لە ئەلبانیاش پێکدادان لە نێوان پۆلیس و خوێندکارانی ناڕازی بەردەوام بوو.&nbsp;&nbsp;

خۆپیشاندانەکانی فەرەنسا تەقینەوە

ترەمپ: نرخی بەنزین کەمتر دەبێتەوە لەوەی پێش دەستپێکردنی شەڕەکە هەبووە
سەرۆکی ئەمریکا لە نوێترین لێدوانیدا سەبارەت بە گرژییەکانی ناوچەکە، ئاماژەی بە کۆتاییهێنان بە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان نەکرد و هیچ وردەکارییەکی لەسەر چۆنیەتیی گەیشتن بە ڕێککەوتن لەگەڵ ئێران نەخستەڕوو.
سەبارەت بە نرخی سووتەمەنی، دۆناڵد ترەمپ ئاستێکی دیاریکراوی دەستنیشان نەکرد کە پێشبینی دەکات نرخی بەنزین پێی بگات، بەڵام جەختی لەوە کردەوە نرخی بەنزین لە داهاتوودا کەمتر دەبێت لەو ئاستەی پێش دەستپێکردنی شەڕەکە هەبووە.
ئەم پەیامانەی سەرۆکی ئەمریکا لە کاتێکدان کە ناوبراو بەردەوامە لە دووپاتکردنەوەی هەڵوێستی وڵاتەکەی، بەوەی ڕێگریکردن لە بەدەستهێنانی چەکی ئەتۆمی لەلایەن ئێرانەوە، یەکێکە لە ئامانجە سەرەکی و بنەڕەتییەکانی واشنتن بەرامبەر بە تاران.

پەیامێکی نوێ لە ترەمپەوە دەربارەی داهاتووی نرخی سووتەمەنی و شەڕ

قەدەغەکردنی باڵاپۆشی لە قوتابخانەکانی ئازەربایجان ڕێگری لە سەدان خوێندکار دەکرێت و ناڕەزایەتییەکان تەقینەوە ناوەندەکانی خوێندن لە ئازەربایجان دەرگاکانیان بەڕووی ئەو کچە خوێندکارانەدا داخست کە باڵاپۆشن و ڕێگری لە چوونەژوورەوەیان دەکەن، ئەم هەنگاوەش شەپۆلێکی فراوانی تووڕەیی و ناڕەزایەتیی لەنێو خوێندکاران و کەسوکاریاندا دروستکردووە. پەرەسەندنی ئەم دۆخە دوای بڕیارێکی ئەنجوومەنی وەزیرانی ئازەربایجان بە سەرۆکایەتیی عەلی ئەسەدۆڤ دێت، کە لە 21ی ئەیلولی ڕابردوودا گۆڕانکاریی لە ڕێساکانی پۆشاکی یەکپۆشیی خوێندکاراندا پەسەند کرد. ئەگەرچی لە دەقی ڕێنماییە نوێیەکاندا بە ڕوونی ناوی «حیجاب» نەهێنراوە، بەڵام جەخت لەوە کراوەتەوە کە هەڵبژاردنی هەر پۆشاکێک پێچەوانەی شێوازی یەکگرتووی جلوبەرگ و پرەنسیپی «سێکولاریزم»ی دەوڵەت بێت قەدەغەیە؛ بەمەش دەسەڵاتی قوتابخانەکان بڕیارەکەیان وەک هێڵی سوور لەسەر پۆشینی حیجاب لە ناوەندەکانی پەروەردەدا لێکداوەتەوە و جێبەجێی دەکەن.

باڵاپۆشی لە قوتابخانەکان قەدەغە دەکرێن

وەزارەتی بەرگریی ئەمریکا (پێنتاگۆن) بڕیارێکی چاوەڕواننەکراوی ئاشکرا کرد و ڕایگەیاند، پڕۆسەی لەسێدارەدانی نیزال مالیک حەسەن، ئەنجامدەری تەقەکردنەکەی ساڵی 2009ی بنکەی فۆرت هوود، بە دەستڕێژی گوللە و لە ڕێگەی پەخشی ڕاستەوخۆوە بۆ ڕای گشتی دەگوازرێتەوە؛ ئەمەش دەبێتە یەکەم لەسێدارەدانی سەربازی لە وڵاتەکەدا لە ماوەی زیاتر لە 65 ساڵی ڕابردوودا.

سوپای ئەمریکا ڕایگەیاندووە کە لەسێدارەدانەکە لە 3ی کانوونی یەکەمی 2026 لە فۆرت هوود بەڕێوەدەچێت، دوای ئەوەی دۆناڵد ترەمپ بڕیارەکەی پەسەند کرد؛ حەسەن لە ساڵی 2009 بە تەقەکردن لە سەربازانی بنکەکە 13 کەسی کوشت و 32 کەسی دیکەی بریندار کرد. پیت هێگسێت، وەزیری بەرگریی ئەمریکا جەختی کردەوە کە پڕۆسەکە بە تەواوی بۆ خەڵک ئاشکرا دەبێت و وتی: "دڵنیادەبینەوە لەوەی خەڵک دەتوانێت بیبینێت". لە لایەکی دیکەوە، پسپۆڕانی یاسایی و مافەکانی مرۆڤ ئەم هەنگاوەیان خستووەتە ژێر پرسیارەوە و بە نمایشی سیاسی ناوزەندی دەکەن، هاوکات ئاماژە بەوە دەکەن حەسەن دەتوانێت لە دادگای مەدەنیدا تانە لە بڕیارەکە بدات و پڕۆسەکە بۆ ماوەیەکی زۆر دوابخات.

گوللەبارانکردنی حەسەن دەکرێتە پەخشی ڕاستەوخۆ

فەرەنسا لەژێر شەپۆلی ناڕەزایەتیی خوێندکاراندایە بەڵێنی دامەزراندنی 3 هەزار مامۆستا ناڕەزایەتییەکانی هێور نەکردەوە
شەپۆلێکی بەرفراوانی خۆپیشاندانی خوێندکارانی ئامادەیی و زانکۆکان فەرەنسای گرتووەتەوە و گرژییەکان لەنێوان خۆپیشاندەران و هێزە ئەمنییەکاندا گەیشتوونەتە لوتکە. خۆپیشاندەران داوای زیادکردنی بودجەی کەرتی پەروەردە، نۆژەنکردنەوەی قوتابخانەکان، کەمکردنەوەی کاتژمێرەکانی خوێندن و باشترکردنی ڕەوشی ناوەندەکانی خوێندن دەکەن، هاوکات بڕیاری حکومەت بۆ دامەزراندنی بەپەلەی 3 هەزار مامۆستاش نەبووەتە هۆی هێوربوونەوەی شەقام.
بەپێی ئامارەکانی وەزارەتی ناوخۆی فەرەنسا، تەنها لە ڕۆژی پێنجشەممەدا زیاتر لە 71هەزار و 500 کەس لە سەرانسەری وڵاتدا ڕژاونەتە سەر شەقامەکان، کە 24 هەزار و 500 کەسیان لە پاریسی پایتەخت بوون و لەو چوارچێوەیەشدا زیاتر لە 500 کەس دەستگیرکراون. ئاڵۆزییەکان لە کاتێکدایە کە لە ڕێکەوتی 28ی ئەیلوولەوە تا ئێستا، 6 هەزار و 629 کەس دەستبەسەر کراون، هاوکات 215 خوێندکار، 89 مامۆستا و ٧٦١ کارمەندی پۆلیس بریندار بوون. توندوتیژییەکانی پۆلیس و بەکارهێنانی بۆمبی دەنگی کە بووەتە هۆی پەڕینی دەستی مێرمنداڵێک و شکانی شەوییلەی مێرمنداڵێکی دیکە، ڕەخنەی توندی ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤی لێکەوتووەتەوە.
لە بەرامبەر فراوانبوونی ناڕەزایەتییەکان و داخرانی 375 قوتابخانە، ئێدوار جیفرای وەزیری پەروەردەی فەرەنسا ڕایگەیاند کە لە چەند کاتژمێری داهاتوودا 3 هەزار مامۆستای نوێ ڕەوانەی ناوەندەکانی خوێندن دەکرێن و بەم زووانەش چەند سەد مامۆستایەکی دیکەش دادەمەزرێنرێن. لەگەڵ ئەوەشدا، ڕێکخەرانی خۆپیشاندانەکان داوای ڕۆژێکی نوێی مانگرتن و ناڕەزایەتییان لە ڕۆژی سێشەممە 13ی تشرینی یەکەم کردووە و ڕایانگەیاندووە تا بەدەستهێنانی تەواوی داواکارییە کردارییەکانیان لە شەقامەکان ناکشێنەوە؛ ئەمەش گوشارێکی قورسی لەسەر حکومەتەکەی ئیمانوێل ماکرۆن پێش هەڵبژاردنەکانی نیسان دروست کردووە.&nbsp;

سینەمای قەلەم

گەڕان بکە بۆ نوێترین فیلم و دراما جیهانیەکان لە سینەمای قەڵەم بە زمانی کوردی و بیانی

جیهان